बिर्तामोड । समाजको समृद्धि सडक, भवन र भौतिक पूर्वाधारको विस्तारले मात्र मापन हुँदैन। समाज कति सभ्य छ भन्ने कुरा त्यहाँको धार्मिक आस्था, स्वास्थ्य सेवाप्रतिको पहुँच, ज्ञानप्रतिको लगाव र सामाजिक उत्तरदायित्वले पनि निर्धारण गर्छ। यही मान्यतालाई आत्मसात् गर्दै झापाको अर्जुनधारा नगरपालिका–१ मा बसुन्धरा–मान मन्दिर, बसुन्धरा–मान स्वास्थ्य केन्द्र तथा दुबसु पुस्तकालय स्थापना भएका छन्। धार्मिक चेतना, मानवीय सेवा र ज्ञानको उज्यालोलाई एउटै सूत्रमा जोड्ने यी संरचनाले स्थानीय समाजमा विशिष्ट महत्त्व राखेका छन्।
बसुन्धरा–मान मन्दिरले धार्मिक आस्था र सांस्कृतिक परम्पराको संरक्षण गर्ने आधार तयार गरेको छ। मन्दिर केवल पूजाआजा गर्ने स्थल मात्र होइन, समाजलाई भावनात्मक रूपमा जोड्ने साझा चौतारी पनि हो। मानिसहरूका विश्वास, संस्कार र पुस्तौँदेखि हस्तान्तरण हुँदै आएका परम्परालाई जीवन्त राख्न यस्ता धार्मिक स्थलको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुन्छ। आस्थाको केन्द्रका रूपमा स्थापित मन्दिरले स्थानीय समुदायबीच सद्भाव, सहकार्य र एकताको भावना थप बलियो बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
त्यस्तै, बसुन्धरा–मान स्वास्थ्य केन्द्रले स्वास्थ्य सेवालाई सामाजिक उत्तरदायित्वसँग जोड्ने उद्देश्य बोकेको छ। स्वस्थ नागरिक नै समृद्ध समाजका आधार हुन्। समयमै स्वास्थ्य सेवा प्राप्त गर्ने वातावरण, स्वास्थ्यसम्बन्धी सचेतना र मानवीय सेवाको भावनाले समुदायको जीवनस्तर सुधार्न महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउँछन्। स्वास्थ्य केन्द्रको स्थापनाले स्थानीय तहमा स्वास्थ्य सेवाको आवश्यकता र महत्त्वलाई उजागर गरेको छ।
ज्ञानको क्षेत्रमा दुबसु पुस्तकालयको स्थापना अर्को महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हो। पुस्तकालय भनेको पुस्तक राखिएको कोठा मात्र होइन, विचार जन्मिने, चेतना विस्तार हुने र समाजले आफ्नो भविष्य खोज्ने ठाउँ हो। पुस्तकका पानाभित्र सुरक्षित ज्ञानले मानिसलाई प्रश्न गर्न, सोच्न र नयाँ सम्भावनाको खोजी गर्न प्रेरित गर्छ। विद्यार्थी, युवा, अध्येता तथा साहित्यप्रेमीका लागि पुस्तकालय ज्ञानको साझा घर बन्न सक्छ। अध्ययन र पठन संस्कृतिको विकासमार्फत समाजलाई बौद्धिक रूपमा समृद्ध बनाउन यसको भूमिका महत्त्वपूर्ण रहनेछ।
नगर समृद्धिका लागि एकजुट हुन नगरप्रमुखको आग्रह
अर्जुनधारा नगरपालिकाका प्रमुख बलदेवसिंह गोम्देनको अध्यक्षतामा आयोजित कार्यक्रममा नगरको समग्र विकासका लागि सबै पक्ष एकजुट हुनुपर्नेमा जोड दिइएको थियो। विकासका कामलाई गति दिन स्थानीय सरकार, नागरिक समाज, सामाजिक अभियन्ता र आम नागरिकबीच सहकार्य आवश्यक रहेको धारणा कार्यक्रममा व्यक्त गरिएको थियो।
नगरको समृद्धि सामूहिक प्रयासबाट मात्रै सम्भव हुने भएकाले व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठेर साझा उद्देश्यका लागि अघि बढ्नुपर्ने सन्देश पनि कार्यक्रममा दिइएको थियो। विशेषगरी जग्गाधनी पुर्जा वितरणको प्रक्रियालाई द्रुत गतिमा अघि बढाउनुपर्ने विषयलाई महत्त्वका साथ उठाइएको थियो। वर्षौँदेखि जग्गासम्बन्धी समस्या भोगिरहेका नागरिकका लागि जग्गाधनी पुर्जा केवल कागजको प्रमाण होइन, आफ्नो भूमि र भविष्यप्रतिको अधिकारसँग जोडिएको विषय हो। त्यसैले यस प्रक्रियालाई प्रभावकारी र छरितो बनाउनु स्थानीय नागरिकको जीवनमा प्रत्यक्ष अर्थ राख्ने काम हो।
दुर्गाबहादुर सुवेदीको कूटनीतिक यात्रा र गृहभूमिसँगको सम्बन्ध
अर्जुनधारा नगरपालिका–१ सँग सम्बन्धित दुर्गाबहादुर सुवेदी नेपालको कूटनीतिक क्षेत्रमा अनुभवी व्यक्तित्वका रूपमा परिचित छन्। उनले बेलायत, आयरल्यान्ड र माल्टालगायतका देशमा नेपालको प्रतिनिधित्व गरिसकेका छन्। पछिल्लो समय उनी जापानका लागि नेपालको राजदूतका रूपमा कार्यरत थिए।
अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक क्षेत्रमा काम गरेका सुवेदीको परिचय विदेशमा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्ने व्यक्तित्वका रूपमा मात्र सीमित छैन। आफ्नो जन्मभूमि र स्थानीय समाजसँग जोडिएका सामाजिक तथा सांस्कृतिक विषयले पनि उनको परिचयलाई स्थानीय सन्दर्भमा अर्थपूर्ण बनाउँछन्।
जापानका लागि राजदूत रहेका बेला राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) नेतृत्वको सरकारले उनलाई फिर्ता बोलाएको थियो। यद्यपि, सुवेदीले आफूले राजीनामा दिएर अवकाश लिएको दाबी गरेका छन्। उनको सेवा निवृत्तिसम्बन्धी विषयमा सरकारी निर्णय र उनको भनाइलाई अलग-अलग रूपमा बुझ्नु उपयुक्त हुन्छ।
कार्यक्रममा विशिष्ट व्यक्तित्वहरूको उपस्थिति
कार्यक्रममा कोशी प्रदेशका पूर्वमुख्यमन्त्री उद्धव थापा, अर्जुनधारा नगरपालिकाका पूर्वप्रमुख हरिकुमार रानालगायतको आतिथ्यता रहेको थियो। विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तित्वहरूको उपस्थितिले धार्मिक, सामाजिक, स्वास्थ्य र शैक्षिक विकासका विषयमा सामूहिक चासो र सहकार्यको महत्त्वलाई थप उजागर गरेको छ।
बसुन्धरा–मान मन्दिर, बसुन्धरा–मान स्वास्थ्य केन्द्र र दुबसु पुस्तकालयको स्थापना अर्जुनधाराको सामाजिक जीवनमा आस्था, सेवा र ज्ञानलाई एकसाथ अघि बढाउने प्रयासका रूपमा लिन सकिन्छ। मन्दिरले मनलाई जोड्छ, स्वास्थ्य केन्द्रले जीवनको रक्षा र स्वस्थ समाजको आधार निर्माण गर्छ भने पुस्तकालयले विचारलाई फराकिलो बनाउँछ।
यी तीनै संरचना समाजका फरक आवश्यकता सम्बोधन गर्ने भए पनि तिनको अन्तिम उद्देश्य एउटै छ—मानवीय जीवनलाई अर्थपूर्ण बनाउनु र समुदायलाई समृद्धिको बाटोमा अघि बढाउनु। तिनको दीर्घकालीन महत्त्व संरचना स्थापना भएको तथ्यमा मात्र होइन, तिनलाई कसरी सञ्चालन, संरक्षण र उपयोग गरिन्छ भन्ने कुरामा निर्भर रहनेछ।
स्थानीय समुदायको सहभागिता, संस्थागत पारदर्शिता र निरन्तर सामाजिक सक्रियता कायम रहन सके अर्जुनधारा–१ मा स्थापित यी संरचना भावी पुस्ताका लागि उपयोगी सामाजिक सम्पत्ति बन्न सक्छन्। धार्मिक आस्था, स्वास्थ्यप्रतिको संवेदनशीलता र ज्ञानको उज्यालो एकै ठाउँमा भेटिनु आफैँमा समाज निर्माणको सुन्दर आधार हो।
_1723781421.gif)
